Trong bức tranh thiên nhiên hùng vĩ và nền văn hóa đầy màu sắc của Vương quốc Bhutan, có một sinh vật kỳ lạ nắm giữ vị trí độc tôn trong trái tim người dân nơi đây. Đó không phải là rồng sấm dũng mãnh trên lá quốc kỳ, cũng không phải là loài hổ Bengal quyền uy trong rừng rậm, mà là Takin – loài linh thú với hình dáng độc nhất vô nhị, vừa hiền lành lại vừa bí ẩn. Nằm ẩn mình giữa những cánh rừng thông bạt ngàn phía trên thủ đô Thimphu, Khu bảo tồn Motithang Takin không chỉ là một điểm đến du lịch sinh thái mà còn là nơi lưu giữ những câu chuyện huyền thoại gắn liền với lịch sử Phật giáo của đất nước này. Bài viết này sẽ đưa bạn đi sâu vào thế giới của loài Takin, khám phá nguồn gốc thần thánh, đặc điểm sinh học thú vị và trải nghiệm có một không hai khi đối mặt với loài động vật biểu tượng của vùng Himalaya.
Huyền Thoại Về Thánh Điên Drukpa Kunley Và Sự Ra Đời Của Takin
Để hiểu được vị thế đặc biệt của loài Takin trong văn hóa Bhutan, chúng ta không thể nhìn chúng dưới con mắt của khoa học hiện đại ngay lập tức, mà phải quay ngược thời gian về thế kỷ thứ 15 với truyền thuyết về Lama Drukpa Kunley. Ông được người dân Bhutan gọi là “Thánh Điên” (The Divine Madman) bởi cách truyền đạo độc đáo, phá vỡ mọi quy tắc thông thường, sử dụng sự hài hước, châm biếm và những hành động kỳ quặc để khai sáng chúng sinh. Câu chuyện về sự ra đời của Takin là một trong những giai thoại nổi tiếng nhất về quyền năng và tính cách tinh nghịch của ông.
Chuyện kể rằng, khi Drukpa Kunley đến thăm một ngôi làng tại Bhutan, người dân địa phương đã tụ tập rất đông để nghe ông thuyết pháp và yêu cầu ông thực hiện một phép lạ. Vị thánh hứa sẽ làm phép, nhưng với một điều kiện là ông phải được thết đãi một bữa trưa thịnh soạn bao gồm một con bò nguyên con và một con dê nguyên con. Người dân, dù ngạc nhiên trước khẩu phần ăn khổng lồ đó, vẫn kính cẩn dâng lên những gì ông yêu cầu. Sau khi đánh chén no say, chỉ còn lại trơ trọi hai bộ xương, Drukpa Kunley bắt đầu thực hiện lời hứa của mình.
Ông cầm lấy hộp sọ của con dê và gắn nó lên bộ xương của con bò. Với một cái búng tay và câu thần chú đầy quyền năng, ông ra lệnh cho sinh vật kỳ dị này đứng dậy và chạy ra đồng cỏ. Ngay lập tức, bộ xương bừng tỉnh sức sống, mọc da mọc thịt và biến thành một loài vật chưa từng xuất hiện trên thế gian: đầu thì giống dê, nhưng thân mình lại to lớn như bò. Sinh vật ấy chạy biến vào những cánh rừng rậm rạp của dãy Himalaya và bắt đầu sinh sôi nảy nở. Người dân kinh ngạc gọi nó là Dong Gyem Tsey, và ngày nay thế giới biết đến nó với cái tên Takin. Chính vì nguồn gốc thần thánh này mà Takin được tôn vinh là quốc thú của Bhutan, biểu tượng cho sự linh thiêng và phép màu của Phật giáo Mật tông.
Giải Mã Takin Dưới Góc Nhìn Khoa Học Và Sinh Học
Rời xa những huyền thoại, dưới góc nhìn của khoa học hiện đại, Takin (tên khoa học: Budorcas taxicolor) vẫn là một bài toán thú vị và phức tạp đối với các nhà động vật học. Trong một thời gian dài, giới nghiên cứu đã tranh cãi kịch liệt về việc phân loại loài động vật này. Với vẻ ngoài lai tạp kỳ lạ, Takin trông như một sự lắp ghép ngẫu nhiên của tạo hóa: cái mũi khoằm của nai sừng tấm, đôi sừng của linh dương đầu bò, cái lưng gấu và thân hình vạm vỡ của loài bò rừng bison.
Ban đầu, người ta xếp Takin vào cùng nhóm với bò xạ hương (Muskox) do những tương đồng về ngoại hình và khả năng chịu lạnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu di truyền học gần đây đã chỉ ra rằng, thật bất ngờ, loài vật có họ hàng gần nhất với Takin lại là loài cừu. Chính xác hơn, Takin thuộc phân họ Caprinae (Dê-Cừu), nhưng chúng đã tiến hóa theo một nhánh riêng biệt để thích nghi với môi trường sống khắc nghiệt trên các triền núi cao.
Tại Bhutan, loài Takin sinh sống chủ yếu là phân loài Takin Bhutan (Budorcas taxicolor whitei). Chúng sở hữu bộ lông dày rậm rạp, tiết ra một lớp dầu đặc biệt giúp chống thấm nước và giữ ấm cơ thể trước những cơn mưa tuyết lạnh giá của vùng Himalaya. Màu lông của chúng thường là nâu vàng hoặc vàng sẫm, và đặc biệt con đực có thể chuyển sang màu tối hơn khi trưởng thành. Một con Takin trưởng thành có thể nặng tới 350kg và cao hơn 1 mét tính đến vai. Dù thân hình trông có vẻ cục mịch và nặng nề, nhưng Takin lại là những nhà leo núi cừ khôi. Chúng có thể di chuyển nhanh nhẹn trên các vách đá dựng đứng ở độ cao từ 1.000 đến 4.500 mét so với mực nước biển để tìm kiếm thức ăn là các loại lá tre, chồi non và cỏ núi cao. (xem thêm…)